HAŁAS

Czym jest hałas?

Według definicji znajdującej się w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych  z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne, za hałas uważa się każdy niepożądany dźwięk, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia lub może zwiększać ryzyko wypadku przy pracy.

Co wymagane jest od pracodawcy?

Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach  z uwzględnieniem wszystkich czynników środowiska pracy występujących przy tych pracach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego pracodawca stwierdzi narażenie pracownika na hałas występujący na stanowisku pracy, zapewnia wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia a następnie porównuje wyniki tych pomiarów z wartościami NDN (Najwyższego Dopuszczalnego Natężenia) i wartościami progów działania.

Pracodawca eliminuje u źródła ryzyko zawodowe związane z narażeniem na hałas albo ogranicza je do możliwie najniższego poziomu, uwzględniając dostępne rozwiązania techniczne oraz postęp naukowo – techniczny.

Dopiero w momencie, gdy uniknięcie lub wyeliminowanie ryzyka zawodowego wynikającego z narażenia na hałas nie jest możliwe za pomocą środków ochrony zbiorowej lub organizacji pracy, pracodawca:

– udostępnia środki ochrony indywidualnej słuchu, jeżeli wielkości charakteryzujące

   hałas w środowisku pracy przekraczają wartości progów działania;

–  udostępnia środki ochrony indywidualnej słuchu oraz nadzoruje prawidłowość ich

   stosowania , jeżeli wielkości charakteryzujące hałas w środowisku pracy osiągają

   lub przekraczają wartości NDN.

 

Dlaczego pracownik lekceważy narażenie na hałas?

Dlatego, że człowiek od zarania dziejów żyje w otoczeniu dźwięków oraz posługuje się nimi. Sama przyroda wytwarza dźwięki tj. grzmoty, szum wiatru, szum wody, odgłosy zwierząt. Ludzie z wiekiem tracą słuch i jest to naturalny proces starzenia się organizmu, jednak zasadniczym czynnikiem powodującym utratę słuchu jest nadmierny hałas.

 

Jaki wpływ na zdrowie człowieka ma hałas?

Fale dźwiękowe przenoszone są po całym ciele za pomocą tkanek i rozchodzą się do poszczególnych narządów. Te z kolei wysyłają własne fale na trzech różnych poziomach (fizyczne, umysłowe, duchowe). Organizm ludzki reaguje na wibracje pochodzące z zewnątrz wchodząc z nimi w rezonans, który może prowadzić do wszelkiego rodzaju chorób.

 

Wpływ hałasu na zdrowie

  • Skutki pozasłuchowe

– Wpływa na układ krążenia

(nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa)

– Wpływa na układ nerwowy

(zespoły nerwicowe)

– Wpływa na układ pokarmowy

(zaburzenia pracy żołądka)

– Powoduje zaburzenia snu

  • skutki słuchowe

– Postępujący niedosłuch odbiorczy

– Powoduje zaburzenie hormonalne

Podstawowym skutkiem długotrwałego narażenia na hałas o wysokich poziomach jest nieodwracalne uszkodzenie komórek rzęskowych w organie Cortiego i związane z tym trwałe podwyższenie progu słyszenia (przesunięcie w kierunku wyższych poziomów). Uszkodzenie komórek rzęskowych jest nieodwracalne i rozwija się stopniowo w ciągu lat narażenia na hałas. Przebieg tego uszkodzenia jest fazowy. Początkowo, po 3-5 latach narażenia na hałas dotyczy częstotliwości w zakresie 4kHz (wyższe częstotliwości). Po 5-10 latach pracy w hałasie przesunięcie progu słyszenia obejmuje już częstotliwość 2kHz. po 10-20 latach przesunięcie progu słyszenia występuje już w całym zakresie częstotliwości i oznacza zaawansowaną głuchotę. Podstawową konsekwencją przesunięcia progu słyszenia jest pogorszenie zrozumiałości mowy. Innym konsekwencjami uszkodzenia słuchu są problemy w ocenie głośności dźwięków, utrata zdolności rozróżniania wysokości dźwięku oraz ograniczenia zdolności określania kierunku dochodzenia dźwięku.

Osłabiony słuch może stać się przyczyną wypadku w pracy.

Choroby zawodowe

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 1367) obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz uznawany jest za chorobę zawodową.

 

Hałas w pracy

  • 80dB – taki próg hałasu w miejscu wykonywania zadań dla 8-godzinnego dnia pracy nie powoduje uszkodzenia słuchu, jednak nie zapewnia komfortu pracy. Pracodawca udostępnia środki ochrony indywidualnej.
  • 85dB – poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 – godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy, którego nie można przekroczyć. Powoduje schorzenia organizmu ludzkiego, uniemożliwia zrozumiałość mowy. Pracodawca udostępnia oraz nadzoruje prawidłowość stosowania środków ochrony indywidualnej.

 

Środki ochrony narządu słuchu

Ochronniki słuchu są najłatwiejszymi do zastosowania technicznymi środkami ochrony pracowników przed hałasem. Należy jednak pamiętać, że środki ochrony indywidualnej (nauszniki przeciwhałasowe, wkładki przeciwhałasowe) powinny być stosowane dopiero po wyczerpaniu innych możliwości ograniczających zagrożenie na stanowisku pracy.

Efektywna ochrona słuchu to metoda polegająca na ciągłym stosowaniu ochronników słuchu. Aby ten sposób był skuteczny, wybrany ochronnik słuchu powinien być dobrany, dopasowany oraz noszony przez cały czas narażenia na działanie czynnika szkodliwego.

Zdjęcie w środowisku zagrożonym hałasem ochronników słuchu podczas ośmiogodzinnej zmiany zaledwie na pół godziny powoduje zmniejszenie efektywnej ochrony o ponad połowę.

 

Dobór ochronników słuchu ze względu na środowisko pracy

  • Gdy pracownik pracuje w warunkach wysokich temperatur i dużej wilgotności powietrza, powinien stosować wkładki przeciwhałasowe. Jeśli jednak użytkownik ma przeciwwskazania zdrowotne, zaleca się stosowanie nauszników przeciwhałasowych wyposażonych w higieniczne nakładki na poduszki uszczelniające, które absorbują wilgoć.
  • W przypadku pracy w zanieczyszczonym środowisku (np. kurz) niezbędne jest upewnienie się, czy używany przez pracownika ochronnik słuchu nie spowoduje infekcji. (Przy brudnych rękach nie stosujemy wkładek przeciwhałasowych).
  • W przypadku gdy pracownik przebywa na zmianę w hałasie i warunkach niewymagających stosowania ochronników słuchu, zaleca się wybór nauszników przeciwhałasowych lub wkładek przeciwhałasowych ze sprężyną dociskową.
  • Istnieją stanowiska pracy, na których naprzemienne występują okresy hałasu i ciszy (np. strzelnice, kamieniołomy). W takich miejscach, w okresach ciszy, pracownik powinien słyszeć, co druga osoba do niego mówi oraz rozpoznawać sygnały ostrzegawcze. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie ochronników słuchu o regulowanym tłumieniu, które w takich warunkach zapewniają dobre rozumienie mowy i odbiór sygnałów ostrzegawczych.
  • W przypadku gdy pracownicy są narażeni na bardzo niskie lub bardzo wysokie temperatury konieczny jest dobór ochronników dostosowanych do tych warunków.
  • Nauszniki przeciwhałasowe wyposażone w elektroniczne systemy łączności należy dobierać do miejsc pracy, w których panuje hałas ciągły, a pracownicy muszą komunikować się z innymi lub otrzymywać instrukcje.

 Źródło: Emil Kozłowski, Środki ochrony narządu słuchu, Państwowa Inspekcja Pracy, Warszawa 2012